คนห้าแผ่นดิน : คุณย่าทวดทรัพย์ สาระเกษตริน
ปีที่ 27 ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2550 เดือน เมษายน - พฤษภาคม 2550
ปราโมทย์ ประสาทกุล

คุณย่าทวดทรัพย์ (บูรณวุฒิ) สาระเกษตริน เกิดในตระกูลปริยานนท์ เมื่อวันพุธขึ้น 13 ค่ำ เดือนสี่ ปีจอ ตรงกับวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2441 บิดาชื่อ ช่วง มารดาชื่อกิ่ง ภูมิลำเนาใกล้วัดทองนพคุณ อำเภอคลองสาน จังหวัดธนบุรี (ปัจจุบัน คือ กรุงเทพมหานคร) เมื่ออายุได้ 14 ปี สมรสกับขุนบูรณวุฒิ (มี สาระเกษตริน) ซึ่งเสียชีวิตไปตั้งแต่ปี พ.ศ.2502 แล้ว
ถ้านับตามปฏิทินจันทรคติ คุณย่าทวดทรัพย์ฯ ซึ่งเกิดเดือนสี่ ปีจอ จะมีอายุครบ 9 รอบปีนักษัตร หรือ 108 ปีในวันขึ้น 13 ค่ำ เดือน 4 ปีจอ ซึ่งตรงกับวันเสาร์ที่ 31 มีนาคม พ.ศ.2550 นี้
คุณย่าทวดทรัพย์ฯ มีบุตรธิดารวมทั้งหมด 7 คน คนโตสุดเป็นหญิง ซึ่งจะมีอายุครบ 94 ปี ในปี พ.ศ. 2550 นี้ คนที่สองเป็นหญิง อายุ 92 ปี คนที่สามเป็นชาย อายุ 85 ปี คนที่สี่เป็นหญิง อายุ 83 ปี คนที่ห้าเป็นหญิง อายุ 82 ปี คนที่หก เป็นชาย อายุ 76 ปี และคนสุดท้องเป็นชาย อายุ 74 ปี บุตรธิดาของท่านทุกคนรับราชการ โดยบุตรสาวทั้งสี่คนรับราชการเป็นครูอาจารย์ และบุตรชายทั้งสามคนรับราชการทหาร บุตรสาวคนโตของท่านเกษียณอายุราชการตั้งแต่ ปี พ.ศ.2516 และบุตรชายคนสุดท้องเกษียณอายุตั้งแต่ปี พ.ศ.2536 ปัจจุบันบุตรธิดาของคุณย่าทวดทรัพย์ฯ ทุกคนยังมีชีวิตอยู่
อายุของบุตรธิดาของคุณย่าทวดทรัพย์ฯ ตามลำดับแต่ละคน ซึ่งเคยรับราชการและยังมีชีวิตอยู่ในปัจจุบันทุกคน เป็นหลักฐานยืนยันให้มั่นใจได้ว่าคุณย่าทวดมีอายุ 108 ปีอย่างแน่นอน ผู้วิจัยจึงเชื่อว่า ณ วันผู้สูงอายุแห่งชาติ ปี พ.ศ.2550 นี้ คุณย่าทวด ทรัพย์ สาระเกษตริน คือผู้ที่มีอายุมากที่สุดในประเทศไทย ที่มีหลักฐานยืนยันได้แน่ชัด
เหตุที่ต้องมีวลีเสริมข้างท้ายประโยคว่า ?ที่มีหลักฐานยืนยันได้แน่ชัด? เพราะในความเป็นจริง ในประเทศไทยอาจมีผู้อายุมากกว่านี้อีกหลายคน แต่บางคนไม่มีหลักฐานข้อมูลที่ชัดเจน และบางคนพยานหลักฐานอาจมีน้ำหนักไม่เพียงพอที่จะทำให้เชื่อได้ว่าบุคคลผู้นั้นมีอายุมากเท่านั้นจริง การตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลอายุบุคคลเป็นหัวใจสำคัญในการศึกษาเกี่ยวกับความยืนยาวของชีวิตที่กำลังเป็นที่สนใจกันอย่างกว้างขวางในปัจจุบัน
สำหรับกรณีของคุณย่าทวดทรัพย์ฯ หลักฐานเรื่องอายุของท่านทำให้มั่นใจได้ว่าท่านเกิดในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ชีวิตในปฐมวัยของท่านเป็นระยะเวลานานประมาณ 12 ปี อยู่ในแผ่นดินของล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 5 นับตั้งแต่เกิด เจริญวัย เป็นแม่ของลูก เป็นย่ายายของหลาน เป็นทวดของเหลน และเป็นเทียดของโหลน จนกระทั่ง บัดนี้ ท่านมีบุญวาสนาได้ใช้ชีวิตอยู่ภายใต้ร่มบรมโพธิสมภารของพระมหากษัตริย์ถึง 5 รัชกาล จึงเรียกว่าท่านเป็น ?คนห้าแผ่นดิน? ได้อย่างเต็มภาคภูมิ
ณ วัน เวลาหนึ่ง เมื่อเราได้มีโอกาสอยู่ใกล้ชิดกับ ?คนห้าแผ่นดิน? อย่างคุณย่าทวดทรัพย์ สาระเกษตริน ได้บังเกิดความปิติขึ้นเต็มใจ รู้สึกได้ว่าเป็นบุญมงคลอย่างยิ่งที่ได้พบ ได้สัมผัส ได้สนทนากับผู้มีอายุยืนยาวเป็นศตวรรษิกชนท่านนี้ คุณย่าทวดทรัพย์ฯ เป็นคนน่ารัก เป็นผู้มีจิตใจงดงาม มีอารมณ์ขัน มีสุขภาพจิตดี อยู่ใกล้กับท่านในวันนั้นอย่างไม่รู้สึกเบื่อเลย พรที่ท่านได้ให้แก่พวกเราก่อนที่จะลาจากเป็นมงคลอันประเสริฐที่สุดแล้ว
การไปพบคุณย่าทวดทรัพย์ สาระเกษตริน เป็นกิจกรรมส่วนหนึ่งของโครงการศึกษา ?คนห้าแผ่นดิน? ผู้วิจัยขอขอบพระคุณศาสตราจารย์ นพ.อรรถสิทธิ์ เวชชาชีวะ ในนามมูลนิธิถนัด ? โมลี คอมันตร์ และ รศ.ดร.เบญจา ยอดดำเนิน-แอ็ตติกจ์ ผู้อำนวยการโครงการกาญจนบุรี ซึ่งได้รับทุนจาก The Wellcome Trust แห่งสหราชอาณาจักร ที่ได้ให้การสนับสนุนโครงการ ?คนห้าแผ่นดิน? นี้
ขอเชิญชวน ถ้าผู้ใดรู้จัก หรือมีข้อมูลเกี่ยวกับศตวรรษิกชน คนร้อยปี กรุณาแบ่งปันข้อมูล โดยแจ้งมาที่ ศ.ดร.ปราโมทย์ ประสาทกุล สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170 โทร. 02-441-1020หรือแจ้งไปที่ สมณะจันทเศรษโฐ (ท่านจันท์) แห่งพุทธสถานสันติอโศก โทร. 081-909-5006 หรือที่ รศ.ดร.สายฤดี วรกิจโภคาทร ผู้อำนวยการสถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและ ครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล โทร. 0-2441-0602 ต่อ 1410, 1411