อุบัติเหตุที่ป้องกันได้?.ของผู้สูงอายุ
ปีที่ 26 ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2549 เดือน กุมภาพันธ์ - มีนาคม 2549
เบญจา ยอดดำเนิน-แอ็ตติกจ์

อุบัติเหตุที่ป้องกันได้?.ของผู้สูงอายุ
เบญจา ยอดดำเนิน-แอ็ตติกจ์*

ปัจจุบันมีจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น เนื่องจากคนมีอายุยืนยาวขึ้น คำถามที่ตามมาก็คือ ทำอย่างไรจึงจะให้คนมีอายุยืนยาวอย่างมีคุณภาพ คือมีคุณภาพชีวิตที่ดี มีชีวิตโดยช่วยเหลือตัวเองได้มากที่สุด และพึ่งพาผู้อื่นให้น้อยที่สุด
สิ่งที่จะบั่นทอนคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุมาจาก 2 สาเหตุใหญ่ ๆ คือ ความเจ็บป่วย และ อุบัติเหตุ ซึ่งการดูแลและป้องกันตัวเองที่ดีจะช่วยลดปัญหาเรื่องการเจ็บป่วยลงได้ (ซึ่งก็มีผู้ทำการศึกษาเรื่องนี้ไว้เป็นจำนวนมาก)
สำหรับปัญหาเรื่องการเกิดอุบัติเหตุนั้น สิ่งหนึ่งที่จะทำได้ก็คือการป้องกัน และลดอุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งเป็นประเด็นที่จะกล่าวถึงในที่นี้
อุบัติเหตุที่เกิดในชีวิตประจำวันของผู้สูงอายุสามารถป้องกันได้ง่าย ๆ ดิฉันเป็นผู้หนึ่งที่ (จำใจ) ยอมรับว่าตนเองอยู่ในกลุ่มผู้สูงอายุแล้ว และจากประสบการณ์ตรงที่เกิดขึ้น ทำให้คิดว่าอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่ป้องกันได้ ประสบการณ์เล็ก ๆ น้อยๆ ที่จะเล่าต่อไปนี้ อาจเป็นประโยชน์สำหรับผู้อื่นได้บ้าง
อุบัติเหตุอาจเกิดขึ้นได้ในทุกเวลาและสถานที่ เริ่มจากที่บ้าน/ที่พักอาศัย สำหรับท่านที่นิยมทำงานบ้านเอง ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลประการใดก็ตาม พื้นบ้านที่ปูด้วยหินอ่อน หรือกระเบื้องที่งดงาม หรู และแพง เมื่อเปียกน้ำสามารถทำให้ท่านลื่นหกล้ม ข้อเท้าแพลง หรือกระดูกแตกได้อย่างง่ายดาย รองเท้าฟองน้ำเมื่อเปียกน้ำ ประกอบกับพื้นที่ลื่นก็สามารถทำอันตรายท่านได้อย่างง่ายดายด้วยเช่นเดียวกัน
ห้องน้ำเป็นอีกที่หนึ่งที่คงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ การสร้างบ้านและห้องน้ำส่วนใหญ่ไม่ได้มีลักษณะที่เอื้ออาทร ต่อเด็ก ผู้พิการ และผู้สูงอายุ พื้นห้องน้ำที่ใช้กระเบื้องสีสวย แลดูสะอาดตา แต่เมื่อเปียกน้ำเมื่อไรเป็นได้เรื่องเมื่อนั้น ทางแก้ที่ไม่ต้องใช้เงินมากมีได้หลายทาง เช่น บางบ้านจะเช็ดพื้นห้องน้ำให้แห้งทุกครั้งหลังจากที่ใช้เสร็จแล้ว หรือเปลี่ยนพื้นห้องน้ำจากพื้นที่เดินแล้วลื่น เป็นพื้นที่เดินแล้วสากเท้า หรือกั้นส่วนที่ใช้อาบน้ำไม่ให้น้ำไหลออกมานองพื้น อย่างไรก็ตามในส่วนที่ใช้อาบน้ำต้องทำให้ไม่ลื่น โดยใช้พื้นยางที่มีลักษณะเป็นซี่ ๆ วางบนพื้นห้องน้ำ หรือพื้นอ่างอาบน้ำ ตอนกลางคืน ถ้าเปิดไฟดวงเล็ก ๆ ไว้ตามทางเดินที่จะไปเข้าห้องน้ำ หรือในห้องน้ำเอง ก็จะช่วยผู้สูงอายุไม่ให้เดินสะดุดหกล้มได้อย่างมาก
สำหรับบ้านชั้นเดียวใต้ถุนสูง หรือบ้านสองชั้น บันไดควรทำราวเกาะ ด้านใดด้านหนึ่งหรือทั้งสองด้าน และต้องเป็นราวที่มั่นคงพอที่จะช่วยให้ผู้สูงอายุเดินพยุงตัวขึ้นไปได้อย่างมั่นคงและมั่นใจ
การสวมรองเท้าแตะสำหรับเดินภายในบ้านหรือรอบ ๆ บ้าน ควรเป็นรองเท้าที่กระชับและพอดีเท้า เพื่อนร่วมงานคนหนึ่งเล่าให้ฟังว่า ต้องตัดรองเท้าของคุณแม่ในส่วนที่ยื่นเกินเท้าออกมา เพื่อให้พอดีกับเท้า เวลาจะได้ไม่สะดุด ดิฉันคิดว่าเป็นวิธีการที่ดีทีเดียว บางคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่เรื่องเล็กน้อยนี้ถ้าไม่สำเหนียกไว้ก็อาจทำให้เกิดเป็นเรื่องใหญ่ได้
ที่สำนักงาน โดยเฉพาะตึกที่มีบันไดต่างระดับสวยงามแต่ไม่มีราวเกาะ เวลาฝนตกและสาดเข้ามาทำให้บันไดเปียกและลื่น ผู้สูงอายุสามารถลื่นหกล้มได้โดยง่าย สำหรับผู้ที่ทำงานสอน ประชุม หรือทำงานด้านเอกสารต่าง ๆ ที่จำเป็นต้องหอบของพะรุงพะรัง ถ้าหากท่านเผลอทำปากกา/ดินสอหล่น พร้อม ๆ กันกับจังหวะที่เท้าเดินเหยียบลงไป ก็สามารถลื่นหกล้มได้เหมือนกัน เพื่อนร่วมงานบางท่านแก้ไขปัญหานี้ได้โดยใส่ของกระจุกกระจิก (เช่น ปากกา ดินสอ ยางลบ แว่นตา มือถือ) ในกระเป๋าผ้าใบย่อม ๆ เท่านี้ท่านก็พร้อมในการทำกิจกรรม และยังเป็นการป้องกันตนเองจากอุบัติเหตุอีกด้วย
สำหรับผู้สูงอายุแล้ว ความปลอดภัย และความมั่นคงในการย่างก้าว น่าจะเป็นความสำคัญในลำดับต้น ๆ ก่อนความสง่างาม (ถ้ายังคงพอมีอยู่บ้าง)
ที่สำคัญที่สุด ขณะที่เกิดอุบัติเหตุทุกครั้ง ความคิดของดิฉันไม่เคยอยู่ที่การย่างก้าวเดิน แต่ความคิดจะไปอยู่ที่เรื่องอื่น ๆ หลาย เรื่อง จึงขาดความระมัดระวัง ทำให้เกิดอุบัติเหตุ อย่างที่ไม่ควรจะเกิดขึ้น
------------------------
ขอขอบคุณ รศ.ดร. จรรยา เศรษฐบุตร และ คุณปัทมา แย้มเพกา ที่ให้ข้อเสนอแนะ และข้อมูลที่เป็นประโยชน์